Dawniej takie kuchenne oszczędzanie nie było modą, tylko codziennością. Jeśli jabłka trafiały do ciasta, kompotu albo innych przetworów, ich zdrowe skórki i gniazda nasienne można było jeszcze wykorzystać. I właśnie tak powstawał żilej. Sama bardzo lubię przepisy, w których z czegoś pozornie niepotrzebnego wychodzi kolejny produkt do spiżarni. Tutaj potrzeba właściwie tylko skórek, ogryzków, wody, cukru i trochę cierpliwości.

WIDEO…

player placeholder

Kiedy i jak najlepiej zrobić żilej? Praktyczne rady

Zaplanuj żilej wtedy, kiedy i tak wykorzystujesz dużą ilość jabłek. Zrób najpierw szarlotkę albo mus, a wszystkie zdrowe skórki i gniazda nasienne odkładaj od razu do garnka. Dzięki temu nie wykonujesz dodatkowej pracy tylko po to, żeby zdobyć składniki na żilej.

Użyj szerokiego garnka z grubszym dnem. Woda będzie w nim szybciej odparowywać, a ryzyko przypalenia zmniejszy się. Mimo to pod koniec gotowania zaglądaj do garnka częściej. Im żilej jest gęstszy, tym łatwiej przywiera do dna.

Zobacz także:
ciasto gruszkowy oszukaniec
Na jesienne wieczory piekę „gruszkowego oszukańca”. Rodzina czyści blachę do ostatniego okruszka

Nie próbuj skracać trzech godzin gotowania przez ustawienie bardzo dużego płomienia. Płyn może zacząć gwałtownie bulgotać, nierówno się redukować albo przypalić.

Przygotuj też wcześniej słoiki. Umyj je, wyparz i dokładnie sprawdź zakrętki. Kiedy żilej osiągnie odpowiednią konsystencję, najlepiej rozlej go od razu, zamiast zostawiać na później. Przelewaj go do małych słoiczków. Żilej jest słodki i intensywny, dlatego zwykle używa się go po trochu. Mały słoik łatwiej wykorzystasz po otwarciu.

Przepis na żilej

Składniki:

  • 4 kg słodko-kwaśnych, aromatycznych jabłek
  • 1,5 l wody
  • około 1,5 kg cukru

Sposób przygotowania:

  1. Dokładnie umyj 4 kg jabłek pod bieżącą wodą. 
  2. Obierz jabłka cienko ze skórki. Wytnij również gniazda nasienne. Miąższ odłóż i wykorzystaj do szarlotki, musu, kompotu albo innego dania.
  3. Przełóż skórki oraz gniazda nasienne do dużego garnka. Wlej 1,5 l zimnej wody.
  4. Doprowadź całość do wrzenia. Gdy woda zacznie się gotować, zmniejsz ogień i gotuj zawartość garnka do momentu, aż skórki będą bardzo miękkie.
  5. Ustaw durszlak nad drugim garnkiem i przelej przez niego całą zawartość. Następnie przecedź płyn jeszcze raz przez drobniejsze sito. Dzięki temu żilej będzie gładszy i nie trafią do niego kawałki skórek ani gniazd nasiennych.
  6. Odmierz otrzymany sok. Z podanej ilości składników powinno wyjść mniej więcej 1,5 l płynu.
  7. Dodaj około 1,5 kg cukru.
  8. Ponownie zagotuj płyn. Mieszaj, aż cukier całkowicie się rozpuści.
  9. Zmniejsz ogień i gotuj żilej przez około 3 godziny. Co pewien czas dokładnie go zamieszaj, szczególnie pod koniec, gdy zacznie wyraźnie gęstnieć.
  10. Sprawdź konsystencję. Zanurz w żileju łyżkę i powoli ją unieś. Gotowy płyn powinien być gęsty i ciągnąć się z łyżki cienką nitką.
  11. Przygotuj dokładnie umyte i wyparzone słoiki. Gorący żilej przelej do nich od razu po zakończeniu gotowania.
  12. Mocno zakręć słoiki, odwróć je do góry dnem i przykryj czystym ręcznikiem.
  13. Po około 30 minutach ustaw słoiki ponownie zakrętką do góry i zostaw do całkowitego wystudzenia.
obieranie jabłek
fot. Adobe Stock, familylifestyle

Wariacje i zamienniki składników

Najważniejszy jest wybór jabłek, bo to od nich zależy smak gotowego żileju. Sięgnij po odmiany pachnące i lekko kwaskowe, zamiast bardzo mdłych i wodnistych owoców. Możesz też połączyć kilka różnych odmian, szczególnie jeśli właśnie przygotowujesz dużą porcję jabłek do szarlotki.

Jeśli lubisz bardziej korzenny aromat, pod koniec gotowania dodaj kawałek cynamonu, a przed rozlewaniem do słoików go wyjmij. Możesz też dorzucić odrobinę skórki z dokładnie wyszorowanej cytryny, ale nie przesadzaj z dodatkami. Tradycyjny żilej ma przede wszystkim smakować jabłkami.

Nie zmniejszaj mocno ilości cukru, jeśli zależy ci na konsystencji zbliżonej do tradycyjnej wersji. Cukier odpowiada tutaj nie tylko za słodycz, ale również pomaga uzyskać gęsty, syropowy charakter.

Z czym podawać żilej?

Najprościej posmaruj nim świeżą bułkę albo kromkę delikatnego pieczywa. Jeśli dodasz wcześniej cienką warstwę masła, słodki żilej będzie smakował jeszcze przyjemniej. Na Śląsku podawano go również do strucli.

Możesz potraktować go podobnie jak bardzo gęsty syrop lub galaretkę jabłkową. Dodaj niewielką porcję do chałki, drożdżówki albo naleśników. Dobrze pasuje też do prostych placków bez dużej liczby dodatków.

Czytaj także: