Gdy sezon na borowiki zaczyna zwalniać, grzybiarze wcale nie muszą odkładać koszyków do piwnicy. Późna jesień należy między innymi do gąski niekształtnej, znanej też jako siwuszka, siwula lub siwka. Nazwy ma wyjątkowo sympatyczne, choć sam grzyb nie wita się wesoło ze zbieraczami, tylko się przed nimi kryje i potrafi się przy tym nieźle ubrudzić. Jednak mimo swojej nieśmiałości i niechlujności jest pysznym okazem o łagodnym smaku, który świetnie sprawdza się zwłaszcza w marynacie.
WIDEO…
Jak wygląda gąska niekształtna? Czemu zawdzięcza swoją nazwę?
Naukowa nazwa gąski niekształtnej to Tricholoma portentosum. Jej polskie miano bardzo dobrze pasuje do wyglądu dojrzałych okazów. Kapelusz nie zawsze jest bowiem równy i regularnie okrągły. Tylko początkowo jest wypukły albo lekko stożkowaty, a z czasem robi się bardziej rozłożysty, pofalowany i postrzępiony na brzegach. Często na jego szczycie pozostaje niewielki garbek.
Najbardziej charakterystyczny jest jego kolor. Szukaj szarego lub stalowoszarego kapelusza z ciemniejszymi włókienkami, które rozchodzą się od środka ku brzegom. Powierzchnia może mieć też delikatny stalowy albo fioletowy odcień. Po deszczu skórka staje się lepka, dlatego łatwo przyklejają się do niej ziarenka piasku, igły i drobne fragmenty ściółki.
Pod kapeluszem znajdują się jasne blaszki. U młodych grzybów są białe, później mogą robić się kremowe, szarawe lub lekko żółtawe. Trzon również jest jasny, zwykle biały lub lekko szarawy, a u starszych owocników może pojawić się na nim żółtozielony odcień. Miąższ po przecięciu nie zmienia koloru. Zapach jest delikatny, grzybowy, czasem opisywany jako lekko mączny lub orzechowy.
Uwaga! Gąski mają podobne do siebie gatunki niejadalne, wśród których są również muchomory. Jeśli nie masz pewności co do znalezionego okazu, nie wkładaj go do koszyka tylko dlatego, że przypomina zdjęcie z atlasu.
Szukaj jej tam, gdzie pod butami chrzęści piasek
Siwuszka jest grzybem późnej jesieni. W Polsce możesz znaleźć ją od września do grudnia, a więc także wtedy, gdy po wielu popularnych gatunkach zostało już tylko wspomnienie. Nie przeszkadzają jej chłodne noce. Nawet lekki przymrozek nie musi oznaczać końca jej sezonu.
Największe szanse na spotkanie gąsek siwych masz w lasach iglastych, szczególnie pod sosnami, na ubogich i piaszczystych glebach. Często rosną w dużych grupach. W tych samych miejscach można znaleźć również gąskę zielonkę, dlatego doświadczeni grzybiarze, którzy natrafią na jeden okaz jednego lub drugiego gatunku, zwykle zaczynają bardzo dokładnie oglądać najbliższą okolicę.
Trzeba patrzeć bardzo uważnie. Siwuszki często są częściowo zasypane piaskiem albo ukryte pod igłami. Zdarza się, że o obecności grzyba świadczy tylko niewielkie wybrzuszenie ziemi.
Jak smakuje siwuszka? Do marynowania trudno o lepszy grzyb
Gąska niekształtna to smaczny grzyb o walorach kulinarnych porównywalnych z zielonką. Jej smak jest łagodny, bez intensywnej goryczy, a zapach delikatny.
Możesz ją smażyć, dusić i dodawać do sosów, ale szczególnie dobrze sprawdza się w marynacie octowej. Do słoików najlepiej wybierać nieduże, jędrne i zdrowe kapelusze. Starsze egzemplarze bywają miękkie i dość często są zasiedlane przez larwy owadów. Gąski wymagają też porządnego czyszczenia. Ponieważ lubią piaszczyste gleby, piasek potrafi dostać się niemal wszędzie.
Warto wykorzystać klasyczną zalewę z octu, wody, cukru, soli, liścia laurowego, ziela angielskiego, pieprzu i cebuli. Nie przesadzaj jednak z ilością przypraw, jeśli chcesz zachować delikatny smak samych grzybów.
Dobrym sposobem na wykorzystanie siwuszki, zwłaszcza gdy udało się ją zabrać razem z zielonką, jest przygotowanie rosołu lub kremowej zupy grzybowej.
Czytaj także:
- Grzyb „zawieruszka” rośnie aż do listopada i to z całą rodzinką. W trawie się zgubi, ale w zupie odnajdzie
- Przy suszeniu grzybów zawsze stosuję prostą zasadę. Niby banał, ale mąż mówi, że mam głowę nie od parady
- Ten niedoceniany jesienny grzybek to ideał do farszów i suszenia. Ale uwaga, nie lubi opieszałych zbieraczy
