Jesienią zwykle patrzymy pod nogi dopiero po wejściu do lasu. Tymczasem twardzioszek przydrożny (Marasmius oreades) zdecydowanie częściej czeka na otwartej przestrzeni. Wyrasta wśród traw i bywa tak dobrze zamaskowany, że można przejść obok niego kilka razy. Nie bez powodu w różnych częściach Polski nazywano go m.in. zawieruszką. Jest niewielki, ale ma dwie cechy, dzięki którym warto go poznać: potrafi pojawiać się bardzo licznie i ma kulinarne zastosowanie, które wynagradza jego niepozorny wygląd.
WIDEO…
Gdzie rośnie twardzioszek przydrożny i kiedy go szukać?
Jeśli wybierasz się na twardzioszki, nie musisz zagłębiać się w gęsty las. Szukaj ich przede wszystkim na łąkach, pastwiskach, polanach i trawnikach oraz wzdłuż mało uczęszczanych polnych dróg. Lubią otwarte, trawiaste miejsca i właśnie tam pojawiają się najczęściej.
Ich dużym atutem jest długi sezon. Pierwsze owocniki można znaleźć już późną wiosną, a kolejne pojawiają się latem i jesienią. Przy sprzyjającej pogodzie twardzioszki potrafią rosnąć aż do listopada, więc mogą być ciekawym znaleziskiem także wtedy, gdy część typowo leśnych grzybów zaczyna już znikać.
Najłatwiej znaleźć je po deszczu i w okresach większej wilgotności. Zwykle nie wyrastają pojedynczo, tylko „rodzinnie”. Często tworzą szeregi lub łuki albo charakterystyczne kręgi w trawie. Jeśli więc zauważysz jeden niewielki kapelusz, dokładnie obejrzyj najbliższą okolicę.
Nie sięgaj po grzyby rosnące przy ruchliwych drogach, parkingach ani na intensywnie opryskiwanych trawnikach. Do kuchni wybieraj okazy z czystych, oddalonych od zanieczyszczeń terenów.
Jak rozpoznać twardzioszka? Mały, jasny, sprężysty – to twój trop
Twardzioszek nie zwraca uwagi rozmiarem. Jego kapelusz ma zwykle zaledwie kilka centymetrów średnicy. U młodych grzybów jest wypukły, później się rozpłaszcza, często pozostawiając na środku niewielki garbek.
Kolor kapelusza zależy od wilgotności. W czasie suszy staje się jasny, kremowy lub płowożółty, a po deszczu może wyraźnie ściemnieć. Warto spojrzeć także pod spód. Blaszki są jasne, dość szerokie i rozmieszczone wyraźnie rzadziej niż u wielu innych drobnych grzybów.
Charakterystyczny jest również trzon. Choć jest cienki, pozostaje mocny, włóknisty i elastyczny. Nie łamie się od razu po zgięciu, co dobrze tłumaczy nazwę „twardzioszek”.
Ten gatunek dobrze znosi zmiany wilgotności. Nawet gdy się przesuszy, po deszczu odzyska wcześniejszą jędrność.
Do zupy nadaje się lepiej, niż myślisz
Twardzioszek jest niewielki, dlatego trudno oczekiwać po nim mięsistych plastrów jak z prawdziwka czy koźlarza. Ma jednak inną zaletę: przyjemny, wyraźnie grzybowy aromat i delikatny smak, który bardzo dobrze przechodzi do wywaru.
Do gotowania wykorzystuj przede wszystkim kapelusze. Trzony są włókniste i twarde, szczególnie u starszych okazów, dlatego najlepiej je odciąć. Łebki dokładnie przebierz, oczyść z trawy i ziemi, a następnie poddaj pełnej obróbce termicznej.
W zupie nie potrzebują wielu dodatków. Możesz podsmażyć je wcześniej z cebulą na maśle, a potem dodać do wywaru warzywnego lub drobiowego. Dobrze łączą się z ziemniakami, pietruszką i odrobiną śmietany.
Możesz wrzucić je do klasycznych polskich zup, nie tylko typowo grzybowych, na przykład do rosołu, krupniku, kapuśniaku lub kartoflanki. Dobrym pomysłem jest też wykorzystanie ich w sosach.
Twardzioszki nadają się również do suszenia. To wygodne, gdy jednego dnia zbierzesz tylko garść kapeluszy, czyli za mało, by zrobić porządną potrawę. Możesz rozdrobnić je na aromatyczny grzybowy proszek.
Czytaj także:
- Ten grzyb tylko udaje smakowitą kanię, ale ma paskudny smak. Sprawdź ten szczegół i zostaw go w lesie
- Suszone grzyby przechowuję jak moja babcia i mama. Najlepszy do tego pojemnik zrobiłam sobie sama
- Grzyby zawsze smażę z 1 prostą zasadą i zapominam o mokrej paciai na patelni. Patent znam od pań z KGW
