Kanie należą do najbardziej lubianych grzybów w polskich lasach. Ich duże kapelusze świetnie nadają się do panierowania i smażenia, dlatego podczas jesiennych spacerów z pewnością wypatrujesz ich wśród traw i leśnej ściółki. Musisz jednak uważać na podobne gatunki. Jednym z nich jest czubajnik ponury, który wygląda jak bliski krewniak kani, ale nie ma jej cenionych walorów smakowych. Co ciekawe, najważniejszą wskazówkę znajdziesz nie na kapeluszu, lecz na trzonie grzyba.
WIDEO…
Czubajnik ponury, czyli fałszywa kania
Czubajnik ponury (Chlorophyllum olivieri) to grzyb z rodziny pieczarkowatych. Dawniej zaliczano go do rodzaju czubajek. Wśród grzybiarzy bywa nazywany „fałszywą kanią” lub „ponurakiem”. Określenia te nawiązują zarówno do jego podobieństwa do czubajki kani, jak i znacznie mniej atrakcyjnego smaku.
Czubajnik ponury nie jest odmianą kani, lecz odrębnym gatunkiem. Choć oba grzyby należą do tej samej rodziny, różnią się budową trzonu, wyglądem łusek oraz reakcją miąższu na uszkodzenie. W przeciwieństwie do cenionej kani czubajnik ponury ma ziemisty, nieprzyjemny smak. Dlatego nie jest grzybem szczególnie poszukiwanym przez miłośników leśnej kuchni.
Jadalność czubajnika ponurego bywa różnie przedstawiana w dostępnych opracowaniach i część źródeł klasyfikuje go jako grzyb jadalny, jednak o mało przyjemnym smaku. Tak czy inaczej z pewnością nie jest on zaliczany do cenionych grzybów konsumpcyjnych.
Jak rozpoznać czubajnika i nie pomylić go z kanią?
Czubajnik ponury ma kapelusz o średnicy najczęściej około 5-10 cm. U młodych okazów jest on kulisty lub jajowaty, ale z czasem rozpościera się i przybiera kształt parasola. Jego powierzchnia ma szarobrązową barwę, a na środku znajduje się ciemniejsza, brązowa lub czerwonobrązowa plama. Kapelusz pokrywają liczne, odstające łuski. Są one zwykle podobne kolorystycznie do pozostałej powierzchni kapelusza, co odróżnia czubajnika ponurego od kani, u której kontrast pomiędzy jasnym tłem a ciemnymi łuskami jest wyraźniejszy.
Pod kapeluszem znajdują się gęsto ułożone, początkowo białe blaszki, które z wiekiem stają się kremowe lub beżowe. Po uszkodzeniu mogą przybierać czerwonawy odcień. Zwróć również uwagę na miąższ. U czubajnika ponurego po przecięciu lub uszkodzeniu pojawiają się żółtopomarańczowe, a następnie czerwonawe przebarwienia. Tymczasem miąższ typowej czubajki kani pozostaje zasadniczo biały i nie wykazuje takiego intensywnego czerwienienia.
Najlepszym wyznacznikiem, który pozwala uniknąć pomyłki jest jednak trzon. Czubajnik ponury ma gładki, jasny trzon, a czubajka kania ma na trzonie wyraźne, brązowe, zygzakowate łuseczki, przypominające skórę węża. Dodatkowo na trzonie czubajnika ponurego znajduje się wyraźny, często przesuwalny pierścień.
Czytaj także:
- Z daleka wygląda jak kalafior, a to rarytas wśród grzybów. Leć do lasu z dużym koszem, bo sezon zaraz się kończy
- Grzyb „zawieruszka” rośnie aż do listopada i to z całą rodzinką. W trawie się zgubi, ale w zupie odnajdzie
- Ten niedoceniany jesienny grzybek to ideał do farszów i suszenia. Ale uwaga, nie lubi opieszałych zbieraczy
