Gdy pierwszy raz patrzysz na grządkę podzieloną na niewielkie kwadraty, może ci ona przypominać ogrodową szachownicę. W tym właśnie tkwi cały sekret: zamiast wysiewać warzywa w długich rzędach, dzielisz powierzchnię na małe pola i każde wykorzystujesz osobno. W jednym rośnie sałata, obok rzodkiewka, dalej marchew, fasola albo pomidor.
WIDEO…
Metodę Square Foot Gardening opracował w latach 70. XX wieku amerykański inżynier Mel Bartholomew, który uznał, że tradycyjna uprawa rzędowa w przydomowym ogródku marnuje za dużo miejsca i wymaga niepotrzebnej pracy.
Square Foot Gardening zamienia grządkę w szachownicę. Każdy kwadrat dostaje własne zadanie
Nazwa może brzmieć trochę tajemniczo, ale zasada jest bardzo prosta. Square foot oznacza stopę kwadratową. Oryginalna metoda dzieli grządkę na pola o wymiarach 1 × 1 stopa, czyli około 30 × 30 cm. Klasyczna grządka SFG ma 4 × 4 stopy, a więc około 122 × 122 cm, i mieści 16 takich pól.
Nie musisz jednak budować grządki dokładnie według amerykańskich wymiarów. W polskim ogrodzie znacznie wygodniej przyjąć po prostu moduły około 30 × 30 cm. Najważniejsza jest sama zasada podziału przestrzeni.
Na powierzchni grządki zrób kratkę. Możesz wykorzystać cienkie drewniane listewki, sznurek albo inne trwałe oznaczenie. Dzięki temu od razu widzisz, gdzie kończy się jedno pole i zaczyna kolejne.
Teraz zaczyna się najciekawsze. W każdym kwadracie sadzisz lub siejesz inną liczbę roślin w zależności od tego, ile miejsca potrzebują po osiągnięciu właściwego rozmiaru. W klasycznym SFG stosuje się prosty schemat 1, 4, 9 albo 16 roślin na jedno pole. Oficjalne zalecenia SFG dzielą w ten sposób warzywa według ich docelowej wielkości.
Duża roślina może więc dostać cały kwadrat. Mniejsze sadzisz po cztery lub dziewięć, a drobne warzywa nawet po 16 sztuk.
Dobrym przykładem jest marchew. W klasycznej metodzie SFG na jednym polu 30 × 30 cm uprawia się 16 marchwi, rozmieszczonych mniej więcej co 7,5 cm.
Nie ściskaj jednak wszystkich warzyw na siłę. SFG nie polega na przypadkowym zagęszczaniu upraw. Rozstaw dobierasz do wielkości konkretnej rośliny, a przy odmianach o nietypowych rozmiarach trzeba go odpowiednio zmienić. W wilgotnym ogrodzie warto też zostawić niektórym roślinom więcej przestrzeni, żeby poprawić przewiewność i ograniczyć warunki sprzyjające chorobom.
Na jednym metrze zmieścisz zaskakująco dużo warzyw. Sekret tkwi także w prowadzeniu ich do góry
SFG szczególnie podoba mi się dlatego, że przestaje się patrzeć na warzywniak wyłącznie jak na płaską powierzchnię. Gdy zaczyna brakować ziemi, wykorzystujesz również przestrzeń nad nią.
Ogórki możesz poprowadzić po podporze zamiast pozwalać im pełzać po całej grządce. Podobnie potraktuj fasolę czy groch. W metodzie SFG uprawa pionowa jest jednym z podstawowych sposobów oszczędzania miejsca.
Podpory ustawiaj po stronie, z której wysokie rośliny nie będą zabierały słońca niższym. W naszych warunkach wysokie warzywa i konstrukcje najlepiej planować przede wszystkim po północnej stronie grządki. Dzięki temu nie zacienią tak mocno sałat, rzodkiewek czy innych niewysokich roślin.
Jest jeszcze jedna sztuczka, dzięki której mały warzywniak pracuje niemal bez przerwy. Gdy zbierzesz plon z jednego kwadratu, nie zostawiaj pustej ziemi do końca sezonu. Wysiej albo posadź w tym miejscu kolejne warzywo odpowiednie do aktualnej pory roku.
Zebrałaś rzodkiewkę? Jej miejsce może zająć musztardowiec czerwony. Skończyła się sałata, posiej mizunę. Takie sukcesywne obsadzanie czy też obsiewanie poszczególnych kwadratów jest jednym z elementów systemu SFG. Metoda pozwala też łatwiej pilnować zmianowania, bo zamiast zastanawiać się nad całą grządką, kontrolujesz niewielkie pola.
Jak widzisz, nie chodzi tu o cudowne zwiększenie plonowania pojedynczego krzaka pomidora. Zyskujesz większe zbiory dzięki lepszemu wykorzystaniu dostępnej powierzchni, uprawie pionowej oraz szybkiemu ponownemu obsadzaniu zwolnionych miejsc.
Nie potrzebujesz wielkiego warzywnika, żeby zacząć SFG. Przygotuj małą grządkę i dobrze zaplanuj pierwsze kwadraty
Oryginalna metoda Square Foot Gardening zakłada uprawę w podwyższonej skrzyni wypełnionej specjalnym podłożem nazywanym Mel's Mix. Klasyczna receptura składa się objętościowo z 1/3 kompostu, 1/3 grubego wermikulitu oraz 1/3 torfu sfagnowego, który obecnie może być zastępowany włóknem kokosowym.
Nie musisz jednak od razu wyrzucać dobrej ziemi z istniejącego warzywnika. Samą zasadę podziału na kwadraty możesz wykorzystać również na zwykłej grządce. Wtedy zadbaj przede wszystkim o żyzne, przepuszczalne podłoże z dodatkiem dojrzałego kompostu.
Zacznij od niewielkiej powierzchni, do której łatwo sięgniesz ręką. To ważne, bo po grządce nie powinno się chodzić. Ubijanie ziemi odbiera jedną z największych zalet takiego sposobu uprawy.
Rozrysuj sobie układ jeszcze przed wysiewem. Na północy umieść pomidory, ogórki prowadzone pionowo czy fasolę. Przed nimi zaplanuj niższe warzywa. W poszczególnych kwadratach możesz umieścić między innymi sałatę, buraki, cebulę, marchew, rzodkiewkę oraz zioła. Liczbę roślin dopasuj do ich docelowej wielkości.
Nie próbuj też wykorzystać każdego centymetra za wszelką cenę. W chłodnym i wilgotnym lecie zbyt gęsta roślinność długo pozostaje mokra po deszczu i gorzej wysycha. Jeżeli w twoim ogrodzie regularnie pojawiają się choroby grzybowe, zastosuj luźniejszy rozstaw. Nawet oficjalne zalecenia SFG dopuszczają zwiększenie odległości pomiędzy roślinami tam, gdzie potrzebna jest lepsza cyrkulacja powietrza.
Po kilku tygodniach prowadzenia zauważysz jeszcze jedną zaletę. W tak uporządkowanym warzywniku od razu widzisz, co rośnie, gdzie zwolniło się miejsce i które pole wymaga uwagi.
Square Foot Gardening nie jest magicznym sposobem na rekordowe zbiory bez pracy. Rośliny nadal potrzebują słońca, wody, odpowiedniej temperatury i żyznego podłoża. Metoda pozwala jednak bardzo rozsądnie gospodarować tym, czego właściciel małego ogródka ma najmniej, czyli miejscem.
Czytaj także:
- „Sałata górnicza” to moje najnowsze odkrycie. Wysieję ją w sierpniu, a zbierać będę do późnej jesieni
- Dziadek poradził mi, co posadzić obok borówki. Dzięki temu mam uroczy kącik i mnóstwo owoców
- W sierpniu sypię na grządkę te chińskie nasionka. Po 30 dniach już zaczynam zbiory
