Jesień w warzywniku potrafi dać w kość. Trzeba sprzątnąć resztki roślin, zebrać liście, przygotować miejsce na kolejny sezon. Kiedyś najbardziej męczyło mnie przekopywanie całych grządek. Po kilku godzinach bolały mnie plecy, ręce miałam jak z waty, a ziemia wyglądała porządnie tylko przez chwilę. Potem przychodził deszcz, mróz i wszystko znowu robiło się ciężkie.
WIDEO…
Dzisiaj podchodzę do tego inaczej. Nie odwracam warstw gleby szpadlem, tylko głęboko podważam ją widłami. To prosty zabieg, który pomaga rozluźnić ziemię, ale nie niszczy tego, co dzieje się w niej pod powierzchnią. Robię go na pustych grządkach, szczególnie tam, gdzie rosły pomidory, fasola, kapusta albo cukinia. Tak przygotowana ziemia znacznie lepiej przyjmuje wodę i nie zamienia się po zimie w twardą skorupę.
Głębokie podważenie ziemi widłami oszczędza plecy. Gleba zostaje na swoim miejscu
Najważniejsza różnica jest prosta. Przy tradycyjnym przekopywaniu bierzesz ziemię ze spodu i wyrzucasz ją na wierzch, a tę z wierzchu chowasz głęboko. W glebie żyją jednak dżdżownice, drobne organizmy i pożyteczne bakterie, które dobrze czują się na określonej głębokości. Gdy odwrócisz warstwy, zaburzasz im warunki. Część z nich ginie, a ziemia potrzebuje czasu, żeby odzyskać równowagę.
Podważanie widłami wygląda spokojniej, ale daje bardzo dobry efekt. Wbijam widły pionowo w ziemię, mniej więcej na głębokość całych zębów. Potem lekko odchylam trzonek do siebie, dosłownie o kilka centymetrów, żeby ziemia pękła i zrobiło się w niej więcej powietrza. Nie unoszę bryły, nie przewracam jej i nie rozbijam na drobny pył. Wyciągam widły i przechodzę dalej, zachowując odstęp mniej więcej szerokości dłoni.
Na grządce o szerokości metra idzie to zaskakująco sprawnie. Nie musisz deptać ziemi, zwłaszcza gdy pracujesz od ścieżki po obu stronach. To bardzo ważne, bo ugniatanie jest jednym z głównych powodów, przez które podłoże robi się zbite. Widły najlepiej sprawdzają się wtedy, gdy ziemia jest lekko wilgotna. Nie pracuj zaraz po ulewie, bo błotnista ziemia będzie oblepiała narzędzie i tylko się zmęczysz. Nie czekaj też na całkowite wyschnięcie, bo w twardej, suchej glebie łatwo uszkodzić widły albo nadwyrężyć nadgarstki.
Ja wybieram do tego zwykłe solidne widły z mocnym trzonkiem. Nie potrzebujesz specjalistycznego sprzętu ani drogich urządzeń. Na małej grządce wystarczy kwadrans, na większej trochę więcej. Najlepiej nie spieszyć się i nie próbować poprawiać każdego grudka ziemi. Jesienią natura zrobi resztę za ciebie. Deszcz, mróz i odwilż stopniowo rozkruszą to, co zostało po pracy widłami.
Nie zostawiaj nagiej grządki na całą zimę. Przykryj ją tym, co masz pod ręką
Samo głębokie podważenie ziemi to dobry początek, ale warto zrobić jeszcze jedną rzecz. Nie zostawiaj grządki zupełnie odkrytej. Goła ziemia szybciej traci wilgoć, jest wypłukiwana przez deszcz i zarasta chwastami, gdy tylko zrobi się cieplej. Po pracy widłami rozkładam na powierzchni warstwę dojrzałego kompostu. Wystarczą dwa lub trzy centymetry. Nie mieszam go z ziemią, ponieważ robaki i mikroorganizmy same stopniowo wciągną składniki głębiej.
Gdy nie mam wystarczająco dużo kompostu, sięgam po rozdrobnione liście, suchą trawę bez nasion albo zdrowe resztki roślinne. Możesz też użyć słomy, ale rozłóż ją cieniej, żeby nie zrobiła się mokra i ciężka. Liście dobrze sprawdzają się na grządkach po warzywach, lecz unikaj tych z wyraźnymi plamami chorobowymi. Nie kładź tam też porażonych liści pomidorów, ogórków czy ziemniaków. Takie resztki lepiej wyrzuć do bioodpadów, żeby nie przenosić problemów na kolejny sezon.
Na pustej grządce możesz wysiać także poplon. Gorczyca, facelia, owies albo żyto szybko przykryją ziemię i ochronią ją przed zimową pogodą. Pamiętaj tylko, żeby dobrać roślinę do terminu siewu. Gdy jesień jest już chłodna i późna, nasiona mogą nie zdążyć wykiełkować. Wtedy nie ma sensu ich marnować. Kompost i liście będą równie dobrym zabezpieczeniem.
Wiosną nie zrywaj całej osłony w pośpiechu. Odsuń ściółkę tam, gdzie chcesz siać marchew, pietruszkę albo rzodkiewkę. W miejscu pod rozsady pomidorów czy sałaty zostaw część kompostu, bo będzie karmił rośliny. Zobaczysz wtedy, że ziemia pod spodem jest ciemniejsza, bardziej wilgotna i przyjemnie krucha. To właśnie taki efekt najbardziej mnie przekonał do tej metody.
Jesienne przygotowanie warzywniaka ma swoje wyjątki. Czasem szpadel nadal się przydaje
Nie powiem ci, że widły załatwią każdy problem w ogrodzie. Gdy zakładasz nową grządkę na zaniedbanym kawałku trawnika albo walczysz z perzem, sytuacja wygląda inaczej. Perz ma długie, rozłogowe korzenie i trzeba je dokładnie wyciągnąć. Wtedy użyj wideł, bo łatwiej wyjmiesz całe kłącza bez cięcia ich na mnóstwo małych kawałków. Szpadel często tylko rozdziela perz, a każdy fragment może później wypuścić nowe liście.
Ostrożność zachowaj też na bardzo ciężkiej glinie. Tu głębokie podważanie jest szczególnie potrzebne, ale nie rób go w mokry dzień. Glina ugniata się błyskawicznie i po wyschnięciu tworzy twarde bryły. Poczekaj, aż ziemia będzie wilgotna, lecz nie lepiąca. Po spulchnieniu rozsyp kompost, przesianą ziemię liściową albo dobrze rozłożony obornik. Nie dawaj świeżego obornika tam, gdzie wiosną planujesz siać korzeniowe warzywa, bo marchew i pietruszka mogą rosnąć krzywo oraz rozwidlać korzenie.
Nie spulchniaj też bez potrzeby grządki, na której nadal rosną zimowe warzywa. Jarmuż, por, brukselka czy roszponka nie lubią, gdy rozgrzebujesz ziemię tuż obok korzeni. Zostaw je w spokoju, zbieraj po trochu i przygotuj miejsce dopiero wtedy, gdy grządka będzie pusta. Podobnie postępuj z miejscem po czosnku ozimym, który sadzisz jesienią. Tam wystarczy delikatnie wyrównać podłoże i dodać dojrzały kompost.
Od kiedy przestałam przekopywać każdą grządkę na pokaz, jesienne prace są dla mnie mniej męczące. Nie stoję już wieczorem z bolącymi plecami i poczuciem, że muszę zdążyć przed pierwszym mrozem. Wystarczy kilka ruchów widłami, odrobina kompostu i warstwa ochronna na wierzchu. Wiosną nie zaczynam od walki z twardą ziemią. Mogę szybciej wysiać pierwsze warzywa, a to w ogrodzie daje naprawdę dużą radość.
Czytaj także:
- Sadzę je teraz, a wiosną mam dywan pięknych kwiatów. Ten prosty sposób sprawdza się nawet w ciężkiej ziemi
- Jeden liść sansewierii wystarczy, by mieć tyle nowych roślin, aby obdarować nimi wszystkich sąsiadów
- Dzięki temu żwirowa ścieżka wygląda dobrze przez lata. Ten prosty zabieg robię jeszcze przed wysypaniem pierwszych kamyków
