Młodzi zdolni
Aleksandra Sierakowska-Byczek, Klaudia Kuźmiak, Julia Radwan-Pragłowska i Łukasz Janus z Politechniki Krakowskiej zostali ogłoszeni Zwycięzcami krajowymi w Konkursie Nagroda Jamesa Dysona 2026 za swój wynalazek AgroSysIT.
WIDEO…
Projekt ten odpowiada na problem niewystarczająco szybkiego i dokładnego badania gleby, które jest kluczowe dla właściwego nawożenia. To przenośne laboratorium optyczne wraz z aplikacją, które na podstawie próbki gleby pozwala szybko określić m.in. jej pH, zawartość składników odżywczych i wybranych zanieczyszczeń. Dzięki temu rolnik może podejmować bardziej precyzyjne decyzje dotyczące nawożenia, ograniczając jego nadmierne stosowanie, koszty oraz negatywny wpływ na glebę i wodę.
Inspiracją do stworzenia projektu były dwa powiązane problemy: degradacja gleby spowodowana nadmiernym lub niewłaściwym nawożeniem oraz rosnące zagrożenie bezpieczeństwa żywnościowego związane ze zmianami klimatu. Według danych FAO (The Food and Agriculture Organization) w 2023 r. globalna nadwyżka składników na gruntach uprawnych wynosiła 85 mln ton azotu, 7 mln ton fosforu i 11 mln ton potasu. Organizacja podkreśla, że nadmiar nawożenia prowadzi m.in. do zanieczyszczenia gleby i wód oraz emisji gazów cieplarnianych.
Wynalazcy zauważyli, że rolnicy potrzebują łatwo dostępnych i wiarygodnych danych, aby ograniczać ilość nawozów bez zmniejszania plonów. AgroSysIT ma więc wypełnić lukę między prostymi, mało dokładnymi testami polowymi a drogimi i czasochłonnymi analizami laboratoryjnymi.
Konkurs Nagroda Jamesa Dysona to międzynarodowy konkurs skierowany do studentów oraz absolwentów kierunków związanych z inżynierią i projektowaniem, którego celem jest wspieranie młodych wynalazców i innowacyjnych pomysłów. Uczestnicy zgłaszają własne wynalazki rozwiązujące realne problemy, przedstawiając m.in. sposób działania projektu, proces jego rozwoju oraz prototyp lub inne dowody jego funkcjonalności. Zgłoszenia są oceniane najpierw na poziomie krajowym, a następnie międzynarodowym. Najlepsze projekty mają szansę zdobyć nagrody pieniężne, rozgłos oraz wsparcie w dalszym rozwoju wynalazku.
Wynalazek
AgroSysIT to przenośne urządzenie, które pozwala szybko i ilościowo badać glebę. Łączy ono dwie metody pomiaru optycznego – absorbancję i fluorescencję. Użytkownik przygotowuje próbkę gleby z odpowiednim odczynnikiem, a następnie umieszcza ją w specjalnej kuwecie. System diod LED i detektorów bada właściwości przygotowanego roztworu. Na podstawie wyników i krzywych kalibracyjnych aplikacja może określić m.in. pH gleby, zawartość składników odżywczych oraz wybranych zanieczyszczeń.
Urządzenie powstało jako odpowiedź na problem z dostępem do szybkich i wiarygodnych badań gleby bezpośrednio w terenie. Tradycyjne badania laboratoryjne są dokładne, ale wymagają pobrania i wysłania próbek do laboratorium, co zajmuje czas. Z kolei proste testy terenowe są szybsze, ale często dają tylko przybliżone wyniki.
AgroSysIT ma pomóc rolnikom lepiej dopasować ilość nawozów do rzeczywistych potrzeb gleby. Dzięki temu można ograniczyć koszty oraz zmniejszyć negatywny wpływ nadmiaru nawozów na środowisko. Innowacyjność projektu polega przede wszystkim na połączeniu dwóch metod optycznych w jednym, małym urządzeniu. Nie ma potrzeby stosowania skomplikowanych elementów, które znajdują się w tradycyjnych spektrometrach. Ważnymi zaletami AgroSysIT są również jego przenośność, prosta konstrukcja oraz możliwość wykonywania różnych rodzajów analiz na jednej platformie.
Prace nad urządzeniem obejmowały projektowanie konstrukcji w programie CAD, tworzenie prototypów za pomocą druku 3D, przeprowadzanie testów optycznych oraz porównywanie wyników z wynikami uzyskiwanymi przy użyciu profesjonalnych urządzeń laboratoryjnych. Na podstawie tych testów konstrukcja urządzenia i jego oprogramowanie były wielokrotnie poprawiane i udoskonalane.
AgroSysIT otrzymuje nagrodę w wysokości 24 360 zł w ramach krajowego etapu Konkursu Nagroda Jamesa Dysona, która posłuży na sfinansowanie kolejnych etapów rozwoju wynalazku i jego komercjalizacji.
Aleksandra Sierakowska-Byczek, współautorka wynalazku podkreśla: – Zwyciężenie krajowego etapu Konkursu Nagroda Jamesa Dysona to dla nas przede wszystkim potwierdzenie, że AgroSysIT ma realny potencjał i może odpowiadać na ważne problemy współczesnego rolnictwa. Nagroda daje nam szansę dotarcia do partnerów biznesowych i inwestorów, a tym samym może przyspieszyć komercjalizację naszego rozwiązania. Chcemy dalej rozwijać urządzenie i aplikację, rozszerzać ochronę patentową oraz prowadzić testy w warunkach rzeczywistych. Naszym celem jest utworzenie spin-offu przy Politechnice Krakowskiej i wprowadzenie AgroSysIT na rynek jako przystępnego cenowo, łatwego w użyciu narzędzia wspierającego rolnictwo precyzyjne. Wierzymy, że dzięki temu możemy pomóc rolnikom zwiększać opłacalność produkcji, a jednocześnie ograniczać negatywny wpływ nawożenia na środowisko.
Przemysław Pająk, założyciel Grupy Spider’s Web, juror krajowego etapu Konkursu Nagroda Jamesa Dysona w Polsce – mówi: – AgroSysIT spodobał mi się dlatego, że odpowiada na bardzo konkretny problem i robi to w sposób, który może mieć realne zastosowanie poza laboratorium. Przenośne urządzenie do analizy gleby daje rolnikom dostęp do wiedzy dokładnie tam, gdzie jest ona potrzebna – na miejscu, bez skomplikowanych procedur i długiego oczekiwania na wyniki. To właśnie takie projekty pokazują, że dobra innowacja nie musi być efektownym gadżetem. Powinna przede wszystkim rozwiązywać prawdziwy problem i mieć szansę rzeczywiście zmienić sposób, w jaki coś robimy.
– AgroSysIT to dobry przykład przemyślanego podejścia inżynierskiego do realnego problemu. W projekcie widać cały proces – od zaprojektowania urządzenia i wykonania prototypów, przez testy i porównanie wyników z aparaturą laboratoryjną, aż po kolejne poprawki konstrukcji i oprogramowania. Na uwagę zasługuje też połączenie dwóch metod optycznych w jednym, kompaktowym urządzeniu. Jeśli rozwiązanie zostanie odpowiednio rozwinięte, może mieć praktyczne znaczenie dla rolnictwa. Szybki pomiar gleby bezpośrednio w terenie może ułatwić podejmowanie decyzji dotyczących nawożenia, ograniczyć koszty i zmniejszyć ilość niepotrzebnie stosowanych nawozów. To właśnie połączenie technologii z konsekwentnym testowaniem i udoskonalaniem sprawia, że projekt ma duży potencjał – zauważa Andrzej Pakuła, członek jury krajowego etapu Konkursu Nagroda Jamesa Dysona, inżynier marki Dyson.
AgroSysIT wraz z dwoma projektami, które zajęły kolejne miejsca Intelligent Hives (BeeHUB) i TS Walker, przejdzie do kolejnego etapu Konkursu Nagroda Jamesa Dysona. W dniu 14 października zostanie ogłoszona międzynarodowa lista 20 finalistów, wybranych przez międzynarodowy zespół inżynierów firmy Dyson, natomiast 4 listopada James Dyson ogłosi zwycięzców Konkursu Nagroda Jamesa Dysona.
Finaliści etapu krajowego w Polsce
Intelligent Hives (BeeHUB)
Problem: Pszczelarze mają ograniczony dostęp do informacji o stanie ula pomiędzy kontrolami. Utrudnia to szybkie wykrycie problemów, takich jak stres pszczół, rójka, przegrzanie ula, choroby czy kradzież.
Rozwiązanie: Intelligent Hives (BeeHUB) to zasilany energią słoneczną system monitorowania ula, który wykorzystuje czujniki wagi, temperatury, wilgotności i dźwięku oraz analizę AI. System na bieżąco zbiera dane o stanie ula, analizuje je i wysyła pszczelarzowi alerty o potencjalnych problemach, dzięki czemu może on szybciej zareagować bez konieczności częstych kontroli.
TS Walker
Problem: Osoby starsze i osoby z ograniczoną mobilnością często mają trudności z bezpiecznym pokonywaniem schodów. Zwykłe chodziki nie zapewniają odpowiedniego wsparcia na schodach, a specjalistyczne urządzenia są często skomplikowane, drogie lub trudno dostępne.
Rozwiązanie: TS Walker to teleskopowy chodzik, który łączy funkcje tradycyjnego chodzika z możliwością bezpiecznego poruszania się po schodach. Regulowane tylne nogi dostosowują się do wysokości stopni i innych rodzajów podłoża, zapewniając stabilne podparcie podczas chodzenia.
Nagroda Jamesa Dysona
Konkurs Nagroda Jamesa Dysona to międzynarodowy konkurs projektowy, który inspiruje i docenia kolejne pokolenie inżynierów projektantów. Przez dwadzieścia jeden lat istnienia przyznano ponad 400 nagród za wynalazki rozwiązujące konkretne problemy, a łączna kwota nagród wyniosła ponad 1,5 mln funtów. Konkurs jest organizowany w 28 krajach i regionach przez Fundację James Dyson . Jest to organizacja pożytku publicznego zajmująca się rozwojem edukacji w dziedzinie inżynierii, założona przez Sir Jamesa Dysona.
Materiał promocyjny Konkursu Nagrody Jamesa Dysona
