Zmarszczki, przebarwienia, opadające powieki czy utrata jędrności skóry. Zwykle traktujemy je jako naturalne oznaki upływającego czasu. Tymczasem naukowcy coraz częściej przyglądają się temu, czy nasz wygląd może być również wskazówką dotyczącą kondycji całego organizmu.
Prof. Ewelina Pośpiech opowiada o badaniu, w którym analizowano nie tylko cechy starzenia się skóry, ale również zmiany epigenetyczne zachodzące w organizmie. Wyniki okazały się zaskakujące nawet dla samych badaczy.
Twarz może zdradzać, jak szybko starzeje się organizm
W ramach projektu naukowcy analizowali próbki krwi uczestników, a także oceniali ich wygląd. Wykonywano między innymi skany twarzy pozwalające mierzyć zmarszczki, bruzdy nosowo-wargowe, przebarwienia czy opadanie powiek. Dodatkowo niezależne osoby oceniały wiek uczestników na podstawie zdjęć. Badani nie mieli makijażu ani wykonanych zabiegów medycyny estetycznej, które mogłyby wpływać na ocenę ich wyglądu.
Okazało się, że osoby, u których stwierdzono szybsze starzenie epigenetyczne mierzone we krwi, były przeciętnie postrzegane jako starsze.
- To było coś takiego, czego się nie spodziewałam - przyznaje prof. Pośpiech.
Odkrycie sugeruje, że procesy starzenia widoczne na zewnątrz mogą być powiązane z tymi, które zachodzą wewnątrz organizmu. Nie oznacza to jednak, że na podstawie samego wyglądu możemy wiarygodnie określić swój wiek biologiczny.
Co najbardziej postarza naszą skórę? Ekspertka nie ma wątpliwości
Choć na starzenie skóry wpływa wiele czynników, jeden z nich ma szczególnie duże znaczenie.
- Takim najważniejszym czynnikiem starzenia dla skóry jest promieniowanie ultrafioletowe, które powoduje bezpośrednio uszkodzenia w naszym DNA - wyjaśnia ekspertka.
Nadmierna ekspozycja na słońce może więc pozostawiać ślady znacznie głębsze niż tylko widoczne przebarwienia czy zmarszczki.
W badaniach polskich naukowców zaobserwowano również związek szybszego starzenia skóry z paleniem papierosów i narażeniem na stres.
Co ciekawe, wyższe spożycie cukru było powiązane z bardziej nasilonym opadaniem powiek. Badacze podkreślają jednak, że są to zaobserwowane zależności, a nie dowód, że sam cukier bezpośrednio wywołuje tę zmianę.
Czy nasza skóra pamięta błędy młodości?
Wiele z nas pamięta czasy, kiedy opalanie bez odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej było czymś zupełnie normalnym. Czy skutki takich zachowań mogą być widoczne nawet po kilkudziesięciu latach?
Jak tłumaczy prof. Pośpiech, nasz organizm ma coś, co naukowcy określają mianem pamięci epigenetycznej. Oznacza to, że wcześniejsze doświadczenia i ekspozycja na określone czynniki mogą pozostawiać ślady w sposobie regulacji aktywności genów.
Nie znaczy to jednak, że wszystko jest już przesądzone.
- Nigdy nie jest za późno, żeby też gdzieś próbować te procesy odwrócić - podkreśla ekspertka.
Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na tym, co zrobiłyśmy źle w przeszłości, warto pomyśleć o tym, co możemy zmienić dzisiaj.
Trzy rzeczy, od których warto zacząć po czterdziestce
Pod koniec rozmowy prof. Ewelina Pośpiech została poproszona o wskazanie trzech najważniejszych działań, które mogą wspierać zdrowe starzenie. Jej odpowiedź była zaskakująco prosta: rzucenie palenia, regularna aktywność fizyczna i zadbanie o dietę.
Co ciekawe, w badaniach prowadzonych przez jej zespół korzystne zmiany epigenetyczne były widoczne nawet u osób ćwiczących raz w tygodniu. Ekspertka podkreśla jednak, że najlepiej zadbać zarówno o trening aerobowy, jak i siłowy.
Równie ważna jest konsekwencja. Bo choć wszyscy wiemy, że warto się ruszać, zdrowo odżywiać i nie palić papierosów, znacznie trudniej wprowadzić te zasady na stałe do codziennego życia.
Czy warto wykonać test wieku biologicznego? Jakie badania mogą pomóc nam zadbać o zdrowe starzenie? I czy z próbki krwi można odczytać nie tylko wiek, ale nawet kolor oczu i włosów? O tym wszystkim rozmawiamy z prof. Eweliną Pośpiech w cyklu "Mądre Polki". Cały wywiad z obejrzysz na naszym kanale YouTube.
